gahetNA in het Nationaal Archief

Economische crisis


Den Haag

Nederland verkeert in een zware recessie. De economie krimpt dit jaar naar verwachting met 3,5 procent. Bijna net zoveel als in 1931, toen na de Beurskrach van 1929 sprake was van de grootste krimp in vredestijd in onze nationale geschiedenis (3,6 procent). Toch zag de situatie er toen wel even anders uit. In 1935 was de werkloosheid gestegen tot vijfendertig procent van de beroepsbevolking. Werklozen moesten dagelijks stempelen voor een minimale uitkering. Een Nationaal Crisis Comité moest aanvullende steun bieden aan de slachtoffers van de economische en sociale crisis. In het Nationaal Archief worden belangrijke stukken van dit comité bewaard.

Particuliere hulp

Het Nationaal Crisiscomité (NCC), in 1931 opgericht in aanwezigheid van prinses Juliana, moest ervoor zorgen dat er naast de officiële hulp ook particuliere hulp op gang kwam. Daartoe werden in ongeveer negenhonderd gemeenten crisiscomités opgezet die zelf individuele steunverzoeken beoordeelden en behandelden. Tien procent van het plaatselijk ingezamelde geld moesten zij afdragen aan het NCC, die het op haar beurt weer verdeelde over de meest noodlijdende groepen. Het NCC had als taken het verlenen van steun aan slachtoffers die onvoldoende steun kregen van bestaande regelingen, het verlenen van aanvullende steun in natura aan werklozen en aan tewerkgestelden bij de werkverschaffing.

Maatregelen

Ook toen lag de oorzaak van de recessie in de Verenigde Staten, waar agrarische en industriële overproductie leidden tot een crisis bij de banken. En na de Beurskrach van 1929, vielen ook toen banken om, gingen bedrijven failliet en werden werknemers massaal ontslagen. Uiteindelijk had de enorme recessie in de VS ook gevolgen voor Europa en dus voor Nederland.

En net als nu worstelden de opeenvolgende regeringen met de vraag welke maatregelen zij konden nemen om de economie weer in het gareel te krijgen en om de gedupeerden te steunen. Het kabinet Ruijs de Beerenbrouck (1929 tot 1933), dat het Nationaal Crisis Comité instelde, voerde een strakke bezuinigingspolitiek. De regering Colijn (1933-1939) was zelfs berucht om haar keiharde bezuinigingen. Toen zij ook aan de werkloosheidsuitkeringen kwam, brak in 1934 een oproer uit in de Jordaan waarbij doden vielen. Het was ook de regering Colijn die subsidies instelde voor werkverschaffingsprojecten. Een bekend werkverschaffingsproject dat met werklozen tot stand kwam, is het Amsterdamse Bos.

Vaststaat dat het kabinet Balkenende III nog de nodige maatregelen zal moeten nemen om het economische tij te keren. Maar - hoewel de voedselbanken momenteel ongekend veel afname kennen - tot het instellen van een Nationaal Crisis Comité zal het in deze tijd niet hoeven komen.

Nationaal Archief

2.19.076 Inventaris van het archief van het Nationaal Crisis Comité (NCC), 1931-1936
2.27.06 Inventaris van het archief van het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk: Stichting Nationale Federatie Huishoudelijke en Gezinsvoorlichting. En Taakvoorgangers, 1934-1972 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in