gahetNA in the National Archives

Bijzondere vondst brieven Belle van Zuylen


Den Haag

Tijdens de inventarisatie van het familiearchief Beelaerts van Blokland zijn 4 brieven van de hand van de 18e-eeuwse schrijfster Belle van Zuylen boven water gekomen. Een spectaculaire vondst, te meer omdat het om tot nu toe onbekende brieven gaat. Het omvangrijke familie-archief is door jonkheer F.V. Beelaerts van Blokland aan het Nationaal Archief geschonken. Vanaf donderdag 18 tot maandag 29 oktober zijn deze documenten te bekijken in een kleine tentoonstelling in de foyer voor De Verdieping van Nederland.

Belle van Zuylen

Isabelle Agneta Elisabeth de Charrière, geboren van Tuyll van Serooskerken (1740-1805), is beter bekend onder haar zelfgekozen naam Belle van Zuylen. Zij schreef en publiceerde in het Frans en bereikte in haar tijd een internationaal publiek. Haar werk bestaat behalve uit romans, toneelstukken, pamfletten en enkele muzikale composities voor een belangrijk deel uit correspondentie met familieleden en vrienden, én met Europese schrijvers en denkers. Haar brieven behoren tot het Europese culturele erfgoed.

Brieven aan neef Carel

De nu ontdekte brieven van Belle zijn gericht aan een geadresseerde die in haar uitgebreide uitgegeven correspondentie tot dusver buiten beeld gebleven is: haar neef Carel Lodewijk van Tuyll van Serooskerken (1784-1835). De oudste brief dateert van 24 november 1797 en is het antwoord op een brief van Carel, toen net 13 jaar oud. Uit de inhoud van de brief blijkt dat Carel zijn tante kennelijk heeft gevraagd of zij wel van zijn bestaan op de hoogte was. (Belle correspondeerde namelijk zeker al sinds augustus 1793 met zijn oudere broer Willem René, maar dus niet met hem.) De volgende brief aan Carel is van 23 november 1798. Uit augustus en oktober 1799 zijn er nog twee bewaard gebleven; in deze maanden logeert Willem René bij tante Belle. Of het ontbreken van latere brieven veroorzaakt is door Carels ietwat avontuurlijke levensloop, staat niet vast. Bekend is wel dat hij in 1801 in Britse marinedienst is en dus eerder uit de Bataafse Republiek moet zijn gevlucht.

Een Europese intellectueel

De inhoud en de toon van de brieven bevestigt het beeld dat er bestaat van Belle: een ontwikkelde vrouw, geïnteresseerd in de actualiteit, vriendelijk voor haar familie. Een typisch voorbeeld van de ruimdenkende 18e-eeuwse Europese intellectueel. Ze is bereid te luisteren naar verschillende meningen voordat zij een mening vormt. Zelfs het oordeel van haar nog jonge neef Carel neemt zij serieus: 'Als u mijn mening afkeurt, spreek, ik zal naar u luisteren', schrijft zij over Carel’s voorliefde voor jagen; een hobby waar Belle zelf niets van moest hebben. Die uitspraak doet denken aan de beroemde en wat meer hoogdravende woorden van de Franse schrijver en filosoof Voltaire: 'Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen met mijn leven verdedigen'.

De tentoonstelling van de 4 nieuw ontdekte brieven is op donderdag 18 oktober geopend in aanwezigheid van jonkheer F.V. Beelaerts van Blokland, die het familie-archief aan het Nationaal Archief heeft geschonken. Voorafgaand aan de opening werden de brieven en het belang ervan kort toegelicht door Hein Jongbloed (Nationaal Archief), die de brieven ontdekte, en Suzan van Dijk (Huygens ING), die meewerkt aan een digitale publicatie van de correspondentie van Belle van Zuylen. 

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in