gahetNA in het Nationaal Archief

Eerste vrije vergadering Staten van Holland 1572


Den Haag

440 jaar geleden kwamen vertegenwoordigers van verschillende Hollandse steden en edelen, de Staten van Holland, voor het eerst in een 'vrije' vergadering bij elkaar. Het was een revolutionaire daad tegen de tirannie van de Spaanse vorst en een eerste stap naar de onafhankelijkheid van de Nederlanden. Want alleen de Spaanse koning Filips II of zijn stadhouder hadden het recht een vergadering bijeen te roepen.

Verzet tegen Spanje

Vanaf het moment dat Filips II in 1555 zijn vader Karel V als heer van de Nederlanden opvolgde, rees er verzet tegen de politiek van de nieuwe koning. De onvrede groeide met de dag en had vooral te maken met het meedogenloze optreden en de gehate belastingen (de 10e, 20e en 100e penning) van de landvoogd, de hertog van Alva. Die was door Filips II naar de Nederlanden gestuurd om na de Beeldenstorm van 1566 orde op zaken te stellen.

Deelnemers

In Dordrecht, de oudste stad van Holland, kwamen tussen 19 en 28 juli edelen en vertegenwoordigers van 12 Hollandse steden bijeen in de refter van het Augustijnenklooster. Het waren afgevaardigden van Dordrecht, Haarlem, Alkmaar, Medemblik, Enkhuizen, Hoorn, Monnickendam, Edam, Leiden, Oudewater, Gouda en Gorcum. Amsterdam was er niet bij, die stad bleef nog tot 1578 Spaansgezind. Willem van Oranje had Philips van Marnix, heer van Aldegonde, naar de vergadering gestuurd.

Besluiten van de vergadering

De aanleiding voor de Statenvergadering was de wens van Willem van Oranje financiële steun te krijgen van de Staten om de strijd tegen Filips II voort te kunnen zetten. Tijdens de eerste 'vrije' Statenvergadering besloten de Hollandse edelen en steden zich aan te sluiten bij de opstand tegen de Spaanse vorst en het verzoek van de Prins van Oranje in te willigen. En dat niet alleen: ze benoemden Van Oranje als hun nieuwe stadhouder. De Staten bepaalden dus zelf wie voortaan zou optreden als vertegenwoordiger van hun landsheer, Filips II. Verder besloten de Staten op verzoek van Willem van Oranje vrijheid van godsdienst aan te houden en werd de geuzenleider Willem van der Marck, graaf van Lumey, tot legerleider van Holland benoemd. Het was nu echt oorlog met Spanje.

Nationaal Archief

3.01.04.01 Archief Staten van Holland en West-Friesland, 1572-1795, inv.nr.324B

Bekijk alle scans van de Notulen van de eerste vrije Statenvergadering uit 1572.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in