gahetNA in het Nationaal Archief

De Surinaams-Javaanse achtergrond van Kromowidjojo


Den Haag

Door haar geweldige sportieve prestaties op de Olympische Spelen in Londen, staat de Nederlandse zwemster Ranomi Kromowidjojo in het middelpunt van de belangstelling. Niet in de laatste plaats wordt daarbij aandacht besteed aan haar Surinaams-Javaanse achtergrond. Die achtergrond werpt licht op een bijzonder deel van de geschiedenis van Nederland en zijn overzeese bezittingen. De index Contractarbeiders uit Java van het Nationaal Archief is een belangrijk hulpmiddel bij onderzoek naar de geschiedenis van deze bevolkingsgroep.

Contractarbeiders

In 1863 schaft Nederland de slavernij af. Op de verschillende plantages in Suriname, die voor die tijd drijven op slavenarbeid, ontstaat behoefte aan andere arbeidskrachten om het veld- en fabriekswerk te verrichten. Het systeem van contractarbeid komt in zwang. Aanvankelijk worden hiervoor veelal Hindoestaanse arbeiders uit het toenmalige Brits-Indië geworven. Na een proef van de Nederlandse Handel-Maatschappij in 1890 met Javaanse arbeiders komt ook Nederlands-Indië en dan met name Java in beeld als leverancier van contractarbeiders.

Migratie van Javanen naar Suriname

Aan het einde van de 19e eeuw zorgt dit voor een flinke immigratiestroom van Javanen (hoewel niet iedereen van dit eiland kwam, wordt deze groep wel zo genoemd) op gang. Van deze immigranten vestigen zich uiteindelijk meer dan 20.000 Javanen blijvend in Suriname. In de aanloop naar de onafhankelijkheid van Suriname komt in de jaren ’70 een groot aantal van deze Javanen naar Nederland, met name in steden als Groningen, Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Zoetermeer.

Index Javaanse contractarbeiders

Van de Javaanse immigratie aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw houdt de Surinaamse overheid een register bij. Daarin worden in eerste instantie gegevens over de immigrant en datum van binnenkomst opgenomen. De ambtenaren houden ook daarna deze registers nog bij om aanvullende gegevens te noteren over de Javaanse contractarbeiders, hun gezinsleden en eventuele overige nakomelingen. Daarmee vormen deze registers een unieke en uiterst belangrijke bron voor de geschiedenis van deze bevolkingsgroep en voor genealogisch onderzoek.

De informatie uit de oorspronkelijke immigratieregisters is integraal ingevoerd in een database als onderdeel van het project Historische Database Suriname. In deze database staan persoons- en gezinsgegevens van immigranten die in de periode 1890-1930 als contractarbeider vanuit het huidige Indonesië (toen Nederlands-Indië) naar Suriname zijn vertrokken. Als index Suriname: contractarbeiders uit Java is de database beschikbaar op deze website.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in