Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Was de Hollandse raadpensionaris de voorganger van Herman van Rompuy?


Den Haag

Deze prikkelende vraag stelde professor Frits van der Meer (hoogleraar bestuurskunde aan de universiteit Leiden) zich afgelopen zaterdag 29 september. Hij hield een lezing tijdens het symposium over de raadpensionaris dat de Vereniging Vrienden van de Witt en het Nationaal Archief samen organiseerden. Het prikkelende programma had veel belangstellenden naar Den Haag getrokken.

De macht van de raadpensionaris

Van der Meer stelde niet alleen de vraag, maar beantwoordde hem ook. Zijn antwoord was dat de raadpensionaris veel machtiger was dan de voorzitter van de Europese Raad. Alleen al doordat er in Europa meer voorzitters zijn, maar ook omdat er sterke lidstaten zijn, is de macht zwakker. De grote overeenkomst tussen bijvoorbeeld Johan de Witt en Van Rompuy is dat zij beiden het moe(s)ten hebben van kennis en grote vaardigheid in het politieke en ambtelijke spel. Evenwichtskunstenaars dus.

Grote mannen als raadpensionaris

Tijdens het symposium probeerden deskundige sprekers een beeld te schetsen van de organisatie van onze republiek in de 17de en 18de eeuw. Voor buitenlandse tijdgenoten was Nederland onbegrijpelijk. Naar keuze richtten zij zich tot de stadhouder (die zij vaak koning noemden) of de raadpensionaris (die in feite een soort president was). De diverse presentaties maakten duidelijk dat dankzij de invloed die grote mannen als Johan van Oldenbarnevelt, Johan de Witt en Anthonie Heinsius in hun positie als raadpensionaris konden uitoefenen de Nederlandse Republiek een plek in Europa innnam die werd gerespecteerd. Maar de functie van raadpensionaris was niet zonder risico's: Van Oldenbarnevelt eindigde op het schavot, De Witt en zijn broer werden door het volk gelyncht. Dat zal Van Rompuy niet gauw gebeuren ...

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in