Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Onderzoek doen naar echtscheidingen in het Nationaal Archief


Den Haag

Wie bij familieonderzoek stuit op een echtscheiding zal vaak het naadje van de kous willen weten. De archieven van de rechtbank kunnen daarbij helpen. Het doen van onderzoek in deze archieven is echter niet eenvoudig. Daarom heeft het Nationaal Archief een onderzoeksgids samengesteld met gegevens over echtscheidingen in Zuid-Holland van 1838 tot 1939.

De onderzoeksgids is alleen geschikt voor onderzoek naar scheidingen in de periode 1838-1939. Wie gegevens over een echtscheiding zoekt in Zuid-Holland van ná 1939 kan gebruik maken van de gids Ik zoek het vonnis van mijn echtscheiding. Voor de periode vóór 1838 is op dit moment nog geen gids beschikbaar. Hiervoor kunnen de archieven van de Rechtbanken van Eerste Aanleg en het archief van het Hof van Holland worden geraadpleegd. Mensen die op zoek zijn naar informatie over een echtscheiding in een andere regio kunnen terecht bij de betreffende archiefinstelling.

Geschiedenis van de echtscheiding in Nederland

Tijdens de Franse overheersing door Napoleon kende Nederland een voor die tijd zeer liberale echtscheidingswet (1811-1813). Wanneer beide partijen toestemming gaven, kon de echtscheiding met een minimum aan formaliteiten worden afgewikkeld. Toen in 1838 de Code Civil werd vervangen door het Burgerlijk Wetboek werden de mogelijkheden weer ingeperkt. Scheiden kon alleen als er sprake was van bewezen overspel, kwaadwillige verlating van minimaal 5 jaar, gevangenisstraf van minstens 4 jaar of zware (levensbedreigende) mishandeling. In artikel 263 van het Burgerlijk Wetboek stond nog eens nadrukkelijk vermeld dat echtscheiding nooit plaats kon hebben door 'onderlinge toestemming'. Dat werd pas mogelijk door invoering van de herziene Echtscheidingswet in 1971. Tot die tijd vierde de ‘Grote Leugen’ (voorgewend overspel) hoogtij.

Persoonlijke verhalen

Het Verhalenarchief van het Nationaal Archief verzamelt en publiceert persoonlijke verhalen over echtscheidingen in Nederland vóór1971. Iedereen die destijds een echtscheiding doormaakte of van dichtbij heeft meegemaakt wordt van harte uitgenodigd deze herinnering te delen op het Verhalenarchief. Een selectie van de verhalen wordt gebruikt voor de tentoonstelling Het geheugenpaleis, met je hoofd in de archieven (Nationaal Archief, 16 oktober 2013 t/m 29 juni 2014).

Lees voor meer informatie het nieuwsbericht Scheiden doet lijden.

 

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in