gahetNA in the National Archives

Openbaarheidsdag in het Nationaal Archief


Den Haag

Vandaag 2 januari is het Openbaarheidsdag in het Nationaal Archief. Van talloze overheidsarchieven schuift de openbaarheidsgrens weer een jaar op en komt informatie vrij over bijvoorbeeld de overdracht van Nieuw-Guinea door Nederland aan Indonesië in 1962 of het ongeluk van Prins Bernhard in 1937. Ook stukken van de Ministerraad (t/m 1987) over onder andere de crisismaatregelen uit die tijd zijn vanaf januari voor iedereen beschikbaar.

Lijst van archiefstukken die per 1 januari 2013 openbaar worden

Openbaar, tenzij.....

De archieven van de centrale overheid die zijn overgebracht naar het Nationaal Archief zijn in principe direct openbaar. Ongeveer 5% is dat niet. De Archiefwet schrijft voor dat ook deze archieven na een bepaalde periode openbaar worden. Daarom is er aan het begin van elk kalenderjaar een Openbaarheidsdag bij het Nationaal Archief.

De donkere jaren '80

De huidige crisis wordt nogal eens vergeleken met de jaren '80. In 1982 trad het eerste kabinet-Lubbers aan, met daarin Gijs van Aardenne als vicepremier en minister van Economische Zaken. Dit kabinet had te maken met een stijgende overheidsschuld en een stagnerende economie. In het archief-Van Aardenne bevinden zich handgeschreven economisch-financiële plannen die de nieuwe wind van het 'no nonsens' kabinet-Lubbers al voelbaar maakte.

De notulen van de Ministerraad zijn openbaar tot en met het jaar 1987. Van de thema's die de Ministerraad en dus de Nederlandse politiek toen bezighielden, zijn vooral de onderwerpen interessant die als P-Notulen (dus privé toegestuurd aan de ministers) zijn bewaard. Te noemen zijn de bespreking van het rapport van de Commissie Dekker over de marktwerking in de zorg. Ook de economische problematiek van RDM en Fokker en de daarvoor te geven staatssteun komt uitgebreid aan de orde.

De toestand in de wereld

In het archief van oud-minister van Buitenlandse Zaken mr. Dirk Stikker bevinden zich speeches en andere teksten uit het jaar 1962. In de periode 1961-1964 was hij secretaris-generaal van de NAVO. De speeches zijn getypt en bevatten handgeschreven correcties en toevoegingen. Een opvallend stuk is de speech die Stikker heeft gehouden op 5 mei 1962 in Athene voor de verzamelde ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie van de NAVO-landen. De speech geeft een helder beeld van de toestand in de wereld anno 1962. Dat beeld wordt gedomineerd door de Koude Oorlog. Het jaar ervoor is de Deutsche Demokratische Republik begonnen met de bouw van de Berlijnse muur en de Cuba-crisis zal in oktober van dat jaar de Westerse wereld doen huiveren. Stikker noemt de Berlijnse crisis '...the most difficult and most dangerous issue with which we are faced in the East-West conflict.'

Nieuw-Guinea

In 1962, kwam er een einde aan ons bestuur in Nieuw-Guinea. In het archief-Beel is onder meer een brief te vinden van premier De Quay aan Louis Beel, toenmalig minister van Buitenlandse Zaken. De Quay schrijft: 'Laten we hopen dat het tenslotte goed zal lopen voor het Papoeavolk, waarvoor toch alles begonnen was'. Over de daaropvolgende terugtrekking van het Nederlandse leger en de verscheping naar Nederland is veel materiaal bewaard gebleven.

Terug naar de jaren '30

Het auto-ongeluk van Prins Bernhard op 29 november 1937 zorgde voor veel commotie in de samenleving en bij de overheid (en dus ook voor veel papier). Koningin Wilhelmina maakte zich toevalligerwijs 3 dagen voor het incident zorgen over de verkeersveiligheid zo blijkt uit aantekeningen van haar. Opmerkelijk zijn de suggesties: '30 km in bebouwde zones', en een 'wettelijke controle 1 a 2 keer per jaar op slijtage van auto's'. De APK avant la lettre dus.

Reserveren

De archieven die vrijkomen op Openbaarheidsdag zijn te reserveren via www.gahetna.nl en vanaf 2 januari te bekijken bij het Nationaal Archief.

Vanwege de verbouwing van het Nationaal Archief moeten bezoekers vooraf reserveren. Het aantal beschikbare zitplaatsen is beperkt.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in