gahetNA in het Nationaal Archief

Sinterklaas overzee

Door een storing is het op dit moment niet mogelijk om archiefstukken te reserveren. In de studiezaal van het Nationaal Archief kunnen archiefstukken via de balie worden gereserveerd.

Den Haag

Overal ter wereld waar Nederlanders wonen, wordt Sinterklaas gevierd. In de jaren ’50 en ’60 doet het ‘Comité tot viering van het St. Nicolaasfeest in het buitenland’ er alles aan om deze traditie levend te houden.

Sint Nicolaaspakketten

In die jaren emigreren duizenden Nederlanders naar het buitenland in de hoop op een beter bestaan. Het Comité wil Sint Nicolaas ‘voor Nederlanders en ex-Nederlanders over de gehele wereld tot een dag maken die men als een typische Nederlandse traditie vieren en voelen zal’. De overheid participeert in het Comité. Ook het bedrijfsleven doet mee en spint er garen bij. De emigranten worden blij gemaakt met geschenkpakketten. Daar zitten niet alleen pepernoten, speculaas en chocoladeletters in maar ook de bekende Prinsessenkalender.

Slimme ondernemer

Deze Prinsessenkalender is een fenomeen in Nederland en wordt goed verkocht tijdens de feestdagen. Op de kalender staan exclusief door het Koninklijk Huis beschikbaar gestelde nieuwe foto’s van de prinsessen Beatrix, Irene, Margriet en Christina. Een deel van de opbrengst gaat naar de stichting Pro Juventute voor jeugdzorg in Nederland. Een uitgever uit Goes geeft een eigen goedkopere versie van de Prinsessenkalender uit en biedt die ter verzending naar emigranten aan. Deze kalender vindt gretig aftrek, omdat mensen denken dat het om de officiële Pro Juventute-kalender gaat. Pas later blijkt dat Pro Juventute hierdoor vele inkomsten is misgelopen.

Commercieel interessant

Nederlandse banketbakkerijen hebben aardig wat extra omzet te danken aan de acties voor de emigranten. Tussen de archiefstukken van het Comité zijn aanbiedingen van allerlei fabrikanten te vinden, zoals van de firma Emna die plaatjes met Sint-Nicolaasvoorstellingen bij het Comité aanprijst. Ook sigarenfabrieken hopen op een plekje in het Sinterklaaspakket.

Sinterklaaspakken

De scheepvaartmaatschappijen zijn bereid de Sinterklaaspakketten gratis naar de immigratielanden mee te nemen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken spant zich in om de heffing van invoerrechten te voorkomen. Anders worden de pakketten in plaats van een smakelijke verrassing een duur vergulde pil voor de emigranten. Ook verzorgt het ministerie de toezending van Sinterklaasliedjes en regelt het Sinterklaas- en Pietenpakken, al dan niet met financiële ondersteuning van het Emigratiefonds.

Stille dood

De gecoördineerde bemoeienis met de buitenlandse Sinterklaasvieringen neemt na de emigratiehausse langzaam af en sterft in 1976 een stille dood. Dan blijkt dat het Comité nooit officieel is ingesteld of opgeheven. Wat rest is een klein positief saldo op een bankrekening, dat Sociale Zaken maar naar de algemene middelen laat vloeien. Ook zonder Comité organiseren ambassades en Nederlandse verenigingen over de hele wereld nog steeds Sinterklaasvieringen. De traditie is, ook in het buitenland, nog altijd springlevend.

Nationaal Archief

Verder lezen

Paul Faber, Sinterklaas overzee (KIT Publishers 2006).

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in