gahetNA in the National Archives

Literatuur

Publicaties: 

Het belangrijkste boek dat over de boeroes is verschenen, is nog altijd de dissertatie:

E.F.Verkade-Cartier van Dissel, 1937: De mogelijkheid van landbouw-kolonisatie voor blanken in Suriname. Amsterdam, H.J. Paris
 
Het boek is in de meeste universiteitsbibliotheken aanwezig en kan bij elke Openbare Bibliotheek aangevraagd worden. Helaas ontbreken bij sommige exemplaren de losbladige bijlagen. Laat dit controleren voordat u het boek laat opsturen.

Het proefschrift van mevrouw Verkade is het verslag van een onderzoek naar de geschiktheid van een tropische omgeving voor Europese boeren. De titel van het boek geeft haar bedoeling goed weer. Bij kolonisatie moeten we dus hier niet denken aan het tot kolonie maken van een bepaald gebied, waarbij slaven of contractarbeiders het zware werk verrichten. Immers, een dergelijke kolonie was Suriname al. Onder een Europese landbouwkolonisatie in de tropen verstaat zij een systeem waarbij vrije boeren vanuit Europa naar de tropen migreren om zich daar als boer te vestigen. Zij wilde dus met name een uitspraak doen of blanken in de tropen in staat zijn te overleven en - specifieker - lichamelijk werk te verrichten. Dit soort kolonisaties was in Suriname een aantal keren gepoogd en steeds mislukt.

Andere literatuur

Ter gelegenheid van het 150-jarig jubileum van de boerenkolonisatie verschenen in 1995 vier titels. Genoemde werken baseren zich op de publicatie van Verkade (1937) en oudere literatuur (zie onder), maar bevatten tevens nieuwe informatie, die ook voor genealogen interessant is:

  • Barneveld, J. van & Dr. A. J. de Jong, 1995:
    De lotgevallen van Nederlandse boeren als kolonisten in Suriname. Verslag van een merkwaardig experiment aan de Saramacca in Suriname met Nederlandse boeren en arbeiders voornamelijk afkomstig uit de provincies Utrecht, Gelderland en Overijssel. Veenendaal & Voorthuizen (Uitgave Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en Omstreken)  
  • Jong, C. de, 1996:
    De Nederlandse boeren in Suriname 1845-1995. Eigen uitgave ter herdenking van de vestiging der Nederlandse boeren 150 jaar geleden. Pretoria  
  • Loor, André & Erwin W. van Brussel, 1995:
    150 jaar boerenkolonisatie in Suriname 1845- 20 juni - 1995. Paramaribo (uitgave Comité Herdenking 150 jaar boerenkolonisatie in Suriname)  
  • Silfhout van Ravenswaay C. van, 1995:
    Van Ravenswaay en Rabenswaay: geschiedenis en fragment genealogie van 150 jaar boerenkolonisatie in Suriname. (zonder plaats)  

Oudere werken over de boerenkolonisatie

Een (wat verouderde) bibliografie over dit onderwerp is: 

  • Alvares, Th., 1957: Kolonisatie en immigratie in Suriname. Bibliografie. 's-Gravenhage, Koninklijke Bibliotheek  

In haar dissertatie gaat Verkade met name in hoofdstuk 2 uitgebreid in op de geschiedenis van de boerenkolonisatie over de periode 1845-1853. Per hoofdstuk is een bibliografie opgenomen, waarvan die van hoofdstuk 2 voor wat betreft de geschiedenis van de Surinaamse boeroes de belangrijkste is.

Voor wie wat oudere bronnen wil lezen die ook door Verkade zijn gebruikt, volgt hieronder een lijstje.

  • Amerinus Senior, 1873:
    Emigratie van Nederlanders naar onze overzeesche bezittingen. Meer bepaald naar Suriname. Erven B. van der Kamp  
  • Halberstadt, A, 1870:
    Kolonisatie van Europeanen te Suriname; opheffing van het pauperisme, ontwikkeling van handel en industrie. Leiden  
  • Hoekstra, C., 1903:
    'De Hollandsche boeren in Suriname.' Neerlandia VII (9/10) 
  • Muller, J. & C. Hoeksta, 1896:
    1845 - 21 juni - 1895. Het vijftigjarig jubilé der Boeren in Suriname. Paramaribo  
  • Pyttersen, H.Tz., 1896:
    Europeesche kolonisatie in Suriname, een geschiedkundige schets. 's-Gravenhage   
  • Pyttersen, Tj., 1927/28:
    'Europeesche kolonisatie in Suriname.' West-Indische Gids 9, 192-198  
  • Raders, R.E, Baron van, 1860:
    Geschiedkundige aantekeningen rakende proeven van Europeesche kolonisatie in Suriname. 's-Gravenhage  
  • Tijdeman. F.W.L., 1855:
    'Iets omtrent de kolonisatie te Voorzorg aan de Saramacca in het jaar 1845.' Het Pantheon, 97-121. Tiel  
  • De vestiging van Nederlandsche kolonisten in Suriname herdacht:
    1845 - 21 juni 1920. 1920, Paramaribo (uitgave ter herdenking van het 75-jarig jubileum van de Neder-landse kolonisten in Suriname)  

De boeken van Gemmink

De sociaal-geograaf Joh. Gemmink heeft met betrekking tot de Surinaamse boeroes de gegevens uit de Surinaamse volkstelling van 1950 bewerkt en aan dit onderzoek een aantal publicaties gewijd. Dit zijn de belangrijkste werken op basis van zijn gegevens:

  • Gemmink, J., 1970:
    Copulatie-patronen bij raciale- en cultureele assimilatie. Socio-Demografische Studiën Publicatie II. Utrecht  
  • Gemmink, J, 1971:
    Een Nederlandsch kolonisten-geslacht in Suriname 1805-1950. Socio-Demografische Studiën Publicatie III. Utrecht  
  • Gemmink, J, 1980:
    De Europeesche landbouwkolonisatie in Suriname; The Dutch Rural Settlers in Surinam, 1845-1950. Socio-Demografische Studiën Publicatie IV. Zuidwolde  

Recente publicaties

Een onderzoek naar de tyfusepidemie te Voorzorg:

  • Vries, R.R.P. de,
    'De geschiedenis der geneeskunde; de epidemie te Voorzorg.' Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 122 (47) 1978.  

Op een aardig onderzoek naar de contacten tussen boeroes en 'andere' Surinamers, gebaseerd op uitgebreide interviews, studeerde Anke Welten in 1996 af aan de Erasmus Universiteit. Het onderzoek bewerkte zij tot een mooi overzichtsartikel:

  • Welten, A., 1998:
    'Geen bakra's maar boeroes; Nederlandse Boerenkolonisten en hun Surinaamse nakomelingen.' Oso, Tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde, Cultuur en Geschiedenis 17 (2), 181-198  

In 1997 deed Marieke Duindam antropologisch onderzoek naar de etnische identiteitsbeleving en partnerkeuze van de boeroes:

  • Duindam, M., 1997:
    Bewegen en beminnen over etnische grenzen. Etnische identiteitsbeleving en partnerkeuze van de afstammelingen van de Nederlandse boerenkolonisten in Suriname. Doctoraalscriptie Culturele Antropologie, Universiteit Amsterdam  

Naar de archieven

Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV)

Het KITLV te Leiden beschikt over het persoonlijk archief van A. van den Brandhof, een van de drie dominees die beschouwd kunnen worden als de stichters van de landbouwkolonie. Van dit archief is een inventaris beschikbaar:

  • Hamburger-Wolterbeek Muller, drs. A.A. (samensteller),
    Inventaris van de papieren afkomstig van A. van den Brandhof, stichter van de Nederlandse boerenkolonie in Suriname. Leiden, Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde, 1980
    (code inventaris: AH/LMT).  

In deze inventaris bevindt zich een index op persoonsnamen. Daar vinden we veel namen terug die ook in deze databank voorkomen. Let op! Dit is alleen maar een index op de namen die in de inventaris voorkomen. In de originele stukken zijn natuurlijk nog veel meer persoonsgegevens over de boerenkolonisatie te vinden. In de index komen de volgende namen voor van personen uit de landbouwkolonisatie: Acenino, Betting, Brandhof, Copijn, van den Grampel, de Jong, Luttenberg, Ouburg, van Raay-van Reeden en van Tamminga.

Nationaal Archief (NA)

In het NA zijn verspreid in diverse archieven van de centrale overheid originele stukken over de boerenkolonisatie te vinden. De volgende archieven komen als eerste voor onderzoek in aanmerking:

  • Archief van de Gouverneur-Generaal der Nederlandse West-Indische Bezittingen, 1828-1845 (toegang 1.05.08.01)  
  • Archief van het Ministerie van Koloniën 1813-1849 (toegang 2.10.01)  
  • Archief van het Ministerie van Koloniën 1850-1900 (toegang 2.10.02)   

Zie ook de onderstaande zoekgidsen over Suriname:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in