gahetNA in the National Archives

Militairen na 1813

Nationaal Archief (NA) en Centraal Bureau voor Genealogie (CBG)

Het NA en het CBG zijn twee instellingen met een samenwerkingsverband, in hetzelfde gebouw, met dezelfde openingstijden voor de aan elkaar grenzende studiezalen.

Voor onderzoek naar een onderofficier of soldaat in Nederland in 1813-1924 – het onderwerp van dit infoblad – moet u hoofdzakelijk zijn bij het CBG aangezien zij beschikken over microfiches van de belangrijkste bestanden.

Militaire stamboeken

In het Nationaal Archief zijn de militaire stamboeken aanwezig van onderofficieren en minderen bij de landmacht in Nederland vanaf 1813 tot circa 1924 (dienstjaren). In archiefinventaris 2.13.09 staan die stamboeken beschreven.

In de stamboeken vindt u, naast de staat van dienst van de militair, ook zijn geboortedatum en -plaats, zijn signalement, de namen van zijn ouders en zijn laatste woonplaats. De stamboeken zijn ingedeeld op legeronderdeel, tot op het regiment nauwkeurig. Om de stamboekinschrijving te vinden van de militair over wie u meer wilt weten, is het noodzakelijk te weten bij welk regiment de gezochte persoon diende.

Hoe ga ik te werk?

U zoekt in de archiefinventaris 2.13.09 het regiment op. De bij dit regiment behorende namenklapper, meestal het laatste inventarisnummer in de serie, kunt u op microfiche bekijken bij het Centraal Bureau voor Genealogie. De namen zijn alleen alfabetisch op de eerste letter van de naam geordend. Wanneer u de naam heeft gevonden kunt u het stamboek waarnaar de klapper verwijst op microfiche bekijken bij het Centraal Bureau voor Genealogie.

Voorbeeld

U bent op zoek naar soldaat Jacob Stalman, 8e regiment infanterie, lichting 1835. Dit onderzoek doet u met behulp van archiefinventaris 2.13.09 pdf (in dit voorbeeld gebruiken we de pdf versie) en de microfiches bij het CBG. Zie de inhoudsopgave op blz. 3-12.

Stamboeken 8e regiment infanterie worden vermeld op blz. 72-76 van archiefinventaris 2.13.09. De namenklapper van de lichting 1835 bevindt zich, zoals u kunt zien, in inventarisnummer 252B (op microfiche). In de namenklapper kijkt u bij de letter S, jaar 1835, en u vindt: 25430 Stalman, Jacob. Nu zoekt u op in de archiefinventaris in welk inventarisnummer het stamboeknummer 25430 valt. Dit is inventarisnummer 244 (op microfiche). Hierin kunt u de staat van dienst, met de persoonsgegevens, van Jacob Stalman zien als u kijkt bij stamboeknummer 25430.

1904-1923

Bent u bekend met het laatste regiment van de gezochte onderofficier of soldaat in het eerste kwart van de twintigste eeuw, dan is er nog een tweede bron die u kunt raadplegen: het bestand Controlelijsten van Militair Personeel van de Landmacht over de periode 1904 – 1923, archiefinventaris 2.13.66. Dit zijn losbladige stamboekinschrijvingen, per regiment alfabetisch-lexicografisch op namen en voornamen gerangschikt. Ze bieden vaak meer gedetailleerde informatie dan de stamboeken zelf, en zijn via de vermeldingen van stamboeknummers erin daarmee ook vrij gemakkelijk te vergelijken. Vaak vindt men bij de controlelijst ook een straflijst gevoegd, waaraan ook nog wel eens informatie over garnizoensplaatsen te ontlenen valt. Dit bestand is uitsluitend te bekijken in de studiezaal van het Nationaal Archief.

Na 1924

Wanneer u op zoekt bent naar onderofficieren en minderen ná 1924 kunt u zich richten tot:

Ministerie van Defensie

Ministerie van Defensie
DCDI / Semi-Statische Archiefdiensten
Postbus 7000
6460 NC Kerkrade

www.defensie.nl/onderwerpen/archief/inhoud/persoonsarchief 

Onderaan deze pagina vindt u het pdf formulier Verzoek gegevensverstrekking uit persoonsdossier

Let op: is de door u gezochte militair geboren vóór 1900 en heeft hij na 1924 ook nog dienst gedaan, dan is er géén stamboekregistratie van de jaren na circa 1924. Deze stamboekregistraties zijn helaas ten onrechte bij het Ministerie van Defensie vernietigd.

Hoe kom ik erachter bij welk regiment de militair diende?

Let op: Zowel de hieronder genoemde huwelijksbijlagen als gegevens uit de militieregisters zijn inmiddels voor een gedeelte online te bekijken. Zie www.genver.nl en www.militieregisters.nl (Overigens is ook al een klein aantal stamboekregistraties via www.genver.nl te bekijken)

  • Een methode om het regiment te weten te komen is via de huwelijksbijlagen. Deze zijn aanwezig óf bij het regionaal historisch centrum in de betreffende provinciehoofdstad, óf bij de betreffende gemeente- of streekarchiefdienst. Bij deze huwelijksbijlagen kan zich een verklaring bevinden, afgegeven door de gouverneur/commissaris des konings van de betrokken provincie, dat de bruidegom is ingeschreven in het Nationale Militieregister, met vermelding van het lichtingsjaar en - als hij ingeloot is - het regiment waarin hij gediend heeft of nog dient.
  • Is de gezochte militair volgens de verklaring wel in dienst geweest, maar wordt het regiment niet vermeld, dan bestaat de mogelijkheid om het regiment te achterhalen aan de hand van de militieregisters. Wanneer de militair woonachtig – en dus ingeschreven – is in een gemeente in Zuid Holland en zijn lichtingsjaar 1881 of later is, kunt u de lotingregisters van de Nationale Militie bij het Nationaal Archief raadplegen. Zie hiervoor de archiefinventaris 3.02.25. U kunt de militieregisters ook raadplegen wanneer u niet beschikt over een verklaring van de Nationale Militie, vooropgesteld dat de woonplaats en het geboortejaar bekend zijn. U telt circa 19 jaar op bij het geboortejaar (denk eraan dat u op 1881 of hoger moet uitkomen) en u vraagt het desbetreffende register aan. Achter ieder lotingregister zit een alfabetsche naamlijst bijgebonden.

Voorbeeld onderzoek Militieregisters Zuid-Holland in het Nationaal Archief:

Uw voorvader Maarten van Bodegraven is ingeschreven in het inschrijvingsregister van de gemeente Rotterdam van het jaar 1882, lotingnummer 22. Eerst zoekt u in de archiefinventaris 3.02.25 pdf (we gebruiken in dit voorbeeld de pdf versie) in welk militiekanton de gemeente Rotterdam valt; dit blijkt (zie blz.13) het 6e militiekanton te zijn. Vervolgens zoekt u in de inventaris het lichtingsjaar 1882 op en u ziet dat het 6e kanton zich moet bevinden in inventarisnummer 34.

U vraagt dit inventarisnummer aan via gahetna.nl. Dit kan via de archiefinventaris 3.02.25 of via direct reserveren waar u het archiefinventarisnummer 3.02.25 en het inventarisnummer 34 invult. Als u het register hebt ontvangen, vindt u achter nummer 22 de inschrijving van Maarten van Bodegraven.

  • Als u er niet in slaagt om via de huwelijksbijlagen of de militieregisters het regiment te achterhalen, maar u beschikt wel over dienstjaar en legeringplaats, dan kunt u met behulp van het boek van H. Ringoir, Vredesgarnizoenen van 1715 tot 1795 en 1815 tot 1940 te weten komen welke regimenten er in dat betreffende jaar in die betreffende plaats in garnizoen lagen. Dit boek is in te zien in het Informatiecentrum van het Nationaal Archief en bij het Centraal Bureau voor Genealogie (onze buren).
  • Is de door u gezochte militair omstreeks het jaar 1830 in dienst geweest, dan kunt u nog de index Landmacht: Metalen Kruizen op de metalen kruizen en bronzen medailles raadplegen. Deze eretekens werden uitgereikt aan hen die aan de Tiendaagse Veldtocht van augustus 1831 hadden deelgenomen. Als u de naam vindt en u klikt door, dan verschijnt het regiment.

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in