Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Testamenten

Wanneer u op zoek bent naar een testament kunt u in de studiezaal van onze buren het Centraal Bureau voor Genealogie zoeken in het Centraal Testamenten Register (CTR) op microfilm raadplegen. In dit register staan alle testamenten geregistreerd die in de periode 1890-1973 zijn opgemaakt door personen die overleden zijn vóór 1974. In het CTR vindt u of er een testament is opgemaakt en zo ja, wanneer en bij welke notaris. u vindt dus niet de eigenlijke testamenten.

Aan de hand van de gegevens die u hebt gevonden in het CTR kunt u het testament zelf proberen te achterhalen bij de genoemde notaris of bij zijn opvolger. Het kan ook zijn dat het testament is overgebracht naar een notariële archiefbewaarplaats van het betreffende arrondissement via de arrondissementsrechtbank. Testamenten van vóór 1916 zijn overgebracht naar een openbare archiefbewaarplaats.

Houdt u er rekening mee dat testamenten die nog niet zijn overgebracht naar een openbare archiefbewaarplaats, alleen ter inzage zijn voor belanghebbenden. Genealogisch onderzoekers vallen niet in deze categorie. De notaris kan u er eventueel meer over vertellen.

Zoekt u een testament uit een andere periode? Bekijk informatie over het zoeken naar een testament dat vóór 1890 of ná 1973 is opgemaakt of opgemaakt vóór 1974 door iemand die op 1 januari 1974 nog in leven was.

Hoe ga ik te werk?

Het CTR bestaat uit twee kaartsystemen:

  • Registratie van testamenten, opgemaakt in de periode 1890-1973, geordend op het geboortejaar van de testateur, en binnen dat jaar geordend op de familienaam.
  • Registratie van testamenten, opgemaakt over de periode 1890-1918, geordend op familienaam.

Op een registratiekaartje vindt u de naam, geboorteplaats, geboortedatum, het beroep, de woonplaats en de burgerlijke staat van de testateur. Soms staan ook het adres, de overlijdensdatum en de naam van de echtgenoot of echtgenote vermeld. Verder vindt u de naam en standplaats van de notaris, de datum van de akte, het aktenummer en het soort testament.

De kaartjes van het CTR zijn verfilmd en kunnen in de studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie worden geraadpleegd. U vindt de cassettes in Kast D13 en D14. Wanneer u op zoekt bent naar een testament van iemand die vóór circa 1900 is geboren, is het raadzaam om beide series te raadplegen. Voor testateurs geboren ná 1900 is de op geboortejaar geordende serie afdoende.

Wanneer u de inschrijving van het door u gezochte testament hebt gevonden, maakt u een notitie van de naam en standplaats van de notaris, de datum van de akte en het aktenummer.

Is de opgegeven notaris nog in functie? Dan kunt u met het aktenummer en de datum van de akte, contact opnemen met deze notaris.

Wanneer de notaris niet langer in functie is, geldt het volgende:

De snelste manier is via de website van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie: www.notaris.nl. Hier kunt u in het opvolgersarchief zoeken op naam en vestigingsplaats.

U kunt ook contact met deze organisatie opnemen: Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, Spui 184, Postbus 16020, 2500 BA Den Haag, 070-3307111, communicatie@knb.nl.

Zuid Holland

Testamenten opgemaakt in Zuid-Holland bevinden zich in

  • Notariele archieven
  • Oud-rechterlijke archieven vóór 1811
  • Weeskamerarchieven vóór 1811

Let op: nog maar een heel klein gedeelte van deze archieven is aanwezig bij het Nationaal Archief. Ze zijn bijna allemaal overgedragen aan gemeentelijke en regionale archiefdiensten. Zoekt u op plaatsnaam op de homepage van het Nationaal Archief www.gahetna.nl en kijkt u wat het oplevert. Het heeft geen zin om op naam van grotere steden te zoeken want hun notariele archieven alleen in een heel ver verleden bij Nationaal Archief geweest.

Archiefinventarissen van notariele archieven beginnen met:

  • 3.04.02 (gevolgd door een punt en een volgnummer per plaats) voor de periode 1843-1895
  • 3.04.08 (gevolgd door een punt en een volgnummer per plaats) voor de periode 1896-1905
  • 3.04.09 (gevolgd door een punt en een volgnummer per plaats) voor de periode 1906-1915

Periode voor 1843 en periode 1916-1925

Zoals gezegd kunt u het beste op plaatsnaam zoeken op de homepage. Dat geldt alleen niet voor de notariele archieven van voor 1843, daarvoor moet u raadplegen archiefinventaris 3.04.01
Voorts wijzen wij u erop dat onze meest recente notarisarchieven de periode 1916-1925 betreffen. Hierin bevinden zich géén testamenten. Voor testamenten geldt namelijk een termijn van 100 jaar voordat ze openbaar worden. Voor alle andere notariele aktes is dit 75 jaar.

Archiefinventarissen van oud-rechterlijke archieven beginnen met 3.03.08 (gevolgd door een punt en een volgnummer per plaats)

Archiefinventarissen van weeskamerarchieven beginnen met 3.04.06 (gevolgd door een punt en een volgnummer per plaats)

Andere provincies

Voor andere provincies kunt u contact opnemen met de provinciale archiefinstelling van de betreffende provincie.

Voormalige koloniën

  • Notariële archieven Suriname 1699-1828,archiefinventaris 1.05.11.14
  • Notariële archieven Suriname 1828-1845, archiefinventaris 1.05.11.15 (geheel online beschikbaar op gahetNA)
  • Archief Nederlandse bezittingen op de Kust van Guinea 1658-1872, archiefinventaris 1.05.13 (inventarisnummers 335-341, 981-991)
  • Archieven Curacao, Bonaire en Aruba tot 1928, archiefinventaris 1.05.12.01, vanaf inventarisnummer 794
  • Archieven Curacao, Bonaire en Aruba 1929-1845, archiefinventaris 1.05.12.02, vanaf inventarisnummer 749
  • Archief Factorij Japan, archiefinventaris 1.04.14
  • Archief Verenigde Oostindische Comapgnie, archiefinventaris 1.04.02, inventarisnummers 6847-6929. Op naam doorzoekbaar in de index VOC: Oost-Indische testamenten

Andere bronnen

In de studiezaal van het Nationaal Archief vindt u de volgende naslagwerken:

  • F.L. Hartong, Register van Protocollen van notarissen in Nederland ±1550-1915 (Rotterdam 1916). Informatiecentrum S12 D26
  • J.E. Kasdorp, Register van Protocollen der notarissen die in de periode 1916-1993 in functie waren (4e> druk Amsterdam 1993). Informatiecentrum S12 D27

Voor meer informatie over het Centraal Testamenten Register kunt u terecht op www.centraaltestamentenregister.nl. Op de pagina www.notaris.nl/het-opvolgersarchief kunt u zoeken naar opvolgers van notarissen.

Testamenten van voor 1890 en na 1973

Registratie van testamenten vóór 1890

In de zeventiende en achttiende eeuw bestond er nog geen centrale registratie van testamenten. In incidentele gevallen zijn er, per plaats of per notarisarchief, namenklappers gemaakt. Deze verwijzen soms naar testamenten. Voor de provincie Zuid-Holland kunt u het systematisch overzicht van Nadere Toegangen raadplegen bij het Centraal Bureau voor Genealogie (onze buren). Informeert u daar eventueel ook naar de digitale mogelijkheden.

Zuid-Holland, 1806-1927

Voor de periode 1806-1927 kan voor de provincie Zuid-Holland gebruik worden gemaakt van het archiefbestand Memories van Successie (3.06.05). Deze memories werden doorgaans opgemaakt bij overlijden om te bepalen hoeveel successiebelasting de erfgenamen moesten betalen. Uit de memorie blijkt of er een testament is opgemaakt en zo ja door welke notaris en wanneer. Bekijk de onderzoeksgids zoeken naar memories van successie. Voor memories van successie van andere provincies dan Zuid-Holland, dient u contact op te nemen met de betreffende provinciale archiefinstelling.

Overheidsdienaren, 1814-1958

Voor overheidsdienaren (militairen, ambtenaren) in de periode 1814-1958 kunt u ook zoeken in het archiefbestand Algemene Rekenkamer, Bureau Vaste Posten, Verklaringen van Erfrecht (2.02.09.04 inventarisnummers 349-688). In deze verklaringen werden erfgenamen aangewezen voor opengevallen nalatenschappen van personen aan wie de staat nog financiële verplichtingen had. Als er ook sprake was van een testament, staat dit in de verklaring vermeld met daarbij de naam en standplaats van de notaris en de datum van de akte. Er is niet van elke overheidsdienaar een verklaring van erfrecht aanwezig is. De verklaring is alleen aanwezig wanneer het kwartaal- of maandbedrag aan salaris of pensioen nog moest worden uitbetaald. Zoeken in dit bestand is overigens niet zo moeilijk omdat er namenklappers zijn: inv.nrs. 651-669 en 683 (nog niet digitaal beschikbaar). Alleen in de vroegste periode (1814-1836) verloopt het zoeken vaak moeizaam.

Registratie van testamenten vanaf 1974

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie registreert de testamenten van na 1974 en de testamenten van voor 1974 van personen die op 1 januari 1974 nog in leven waren. Een verzoek om informatie kunt u richten aan:

Centraal Testamenten Register,
Postbus 19398
2500 CJ Den Haag.

www.centraaltestamentenregister.nl

Inlichtingen worden alleen verstrekt indien een uittreksel uit het overlijdensregister met betrekking tot de testateur wordt meegestuurd. De verstrekte inlichtingen omvatten de naam en standplaats van de huidige notaris, het aktenummer en de datum van de akte.  

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in