Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Militairen vóór 1795

Het leger van de Republiek der Verenigde Nederlanden (1588-1795) staat bekend onder de naam het Staatse Leger. Wanneer u op zoek bent naar iemand die in dit leger diende, kunt u zoeken in het archief van de Raad van State. Als uitvoerend orgaan van de Staten Generaal was deze Raad verantwoordelijk voor het leger.

Met nadruk wordt er op gewezen dat het archief van de Raad van State zeer onvolledig is. Uit de periode tot 1795 zijn maar een twintigtal stamboeken bewaard gebleven. Deze dateren allemaal uit de achttiende eeuw. Deze stamboeken zijn zoveel mogelijk aangevuld met conduite-, rangeer- en recrutenlijsten. In het algemeen kan worden gesteld dat vóór het jaar 1773 de kans op succes vrijwel nihil is. Pas vanaf 1773 is er meer bewaard gebleven.

Hoe ga ik te werk?

In een stamboek en een recrutenlijst vindt u omtrent een militair, naast zijn staat van dienst, in het algemeen gegevens als lengte, leeftijd, geboorteplaats of –streek, beroep, religie en het feit of hij al dan niet gehuwd is en het aantal eventuele kinderen.
Een conduitelijst geeft informatie over de talen die de betrokkene spreekt, of hij voldoende ijver en ambitie een de dag legt, of hij “bequaam is of niet tot het exerceren”, of hij het waard is om bevorderd te worden (en in sommige gevallen ook nog de gegevens die u in een stamboek of recrutenlijst aantreft). Een conduitelijst betreft alleen officieren.
Een rangeerlijst vermeldt alleen rang, lengte en leeftijd.

Hoe ga ik te werk

De namen die voorkomen in de verschillende militaire registraties in het archief Raad van State zijn opgenomen in de index Landmacht: Officieren, Onderofficieren en Manschappen (Staatse Militairen). Wanneer u de gezochte naam aantreft (denk aan spellingvarianten) vindt u het betreffende regiment, het inventarisnummer en, als het om een stamboek gaat, het folionummer binnen het stamboek.
Als het gaat om een andersoortige militaire registratie (zie hierboven), vindt u bij de naam nadere aanduidingen: het wapen/regiment/compagnie/aard van het stuk/jaar. In dit laatste geval blijkt het soms tijdrovend te zijn om de registratie te vinden in het pak stukken dat het inventarisnummer bevat. Hoe dan ook, vergeet u niet het folionummer of de nadere aanduidingen voor uzelf te noteren. Die heeft u nodig als u het inventarisnummer voor inzage in de studiezaal van het Nationaal Archief aanvraagt.

Wilt u liever een scan bestellen? Klik dan niet op de bronverwijzing, maar op de knop 'In Winkelwagen' rechtsonder in uw scherm. Via de winkelwagen rechtsboven in uw scherm kunt u de bestelling vervolgens afronden. De kosten zijn 20 euro per registratie.

Meer informatie over de Index Landmacht, Officieren, Onderofficieren en Manschappe (Staatse Militairen) vindt u in het menu bij de index zelf. In de linkerkolom wordt onder Achtergrond en Gebruik uitgelegd hoe u de index kunt gebruiken en wat u daarin allemaal kunt vinden. 

Wanneer de door u gezochte militair een officier was dan kunt u ook de commissieboeken van de Raad van State raadplegen. Voor meer informatie hierover kunt u de onderzoeksgids Op zoek naar aanstellingen van officieren vóór 1795 raadplegen.

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in